گذری از کتاب تأمین مالی زنجیرهای
دسترسی به تأمین مالی برای بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط (SMEs) یک چالش است. بانک جهانی، شکاف تأمین مالی در میان بنگاههای غیررسمی خرد، کوچک و متوسط (MSMEs) را در اقتصادهای درحالتوسعه در حدود ۱۸ درصد تولید ناخالص داخلی تخمین میزند. علاوه بر این، تقاضای بالقوه برای تأمین مالی در میان بنگاههای خرد، کوچک و متوسط وجود دارد که به ۱۱ درصد تولید ناخالص داخلی این کشورها میرسد. شکاف تأمین مالی بنگاههای خرد، کوچک و متوسط بهعنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی بهطور قابلتوجهی در میان مناطق مختلف متغیر است و از حدود ۱۹ درصد در جنوب شرقی آسیا تا ۴۳ درصد در جنوب صحرای آفریقا را در بر میگیرد. این شکاف تأمین مالی، نگرانی ویژهای بهحساب میآید، زیرا بنگاههای خرد، کوچک و متوسط، محرکهای پیشرویی برای تجارت خارجی، توسعه اقتصادی و اشتغال بهحساب میآیند.
در اصل، همه کسبوکارها چه برای سرمایهگذاری، چه بهعنوان سرمایهدرگردش، برای عملیات روزانه به تأمین مالی نیاز دارند. سرمایهدرگردش، برای خرید مواد اولیه تولید، تأمین مالی موجودی انبار و کوتاهکردن زمان تا هنگام پرداخت صورتحسابها توسط مشتریان بهکار میرود. از اینرو نرخ مبادله، مدتزمان چرخههای تولید و روشهای وصول دریافتنیها، تعیین میکنند که کدام طرف در یک معامله مسئولیت تأمین مالی سرمایهدرگردش را در محدوده زنجیره ارزش برعهده دارد. تحلیلهای گوناگون نشان میدهند که چندین تریلیون دلار در زنجیرههای ارزش جهان محبوس شده است -در انبار، حین تولید، حملونقل یا در حسابهای دریافتنی- که بعضاً میتوانند با استفاده از ابزارهای مناسب آزاد شوند.
از اینرو، عنصر کلیدی برای مقابله با شکاف تأمین مالی در بنگاههای کوچک و متوسط، دسترسی به ابزارهای مناسب برای مدیریت سرمایهدرگردش مورد نیاز -تمرکز ویژه تأمین مالی زنجیرهای (SCF)- است. SCF بهعنوان روشها و تکنیکهای تأمین مالی و کاهش ریسک برای بهینهسازی مدیریت سرمایهدرگردش و نقدینگی سرمایهگذاریشده در فرایندها و معاملات زنجیره تأمین تعریف میشود.
جهانیشدن و نیز دیجیتالیشدن، بر نحوه کار و تعامل طرفین یک زنجیره ارزش با یکدیگر تأثیر میگذارد. ظهور فینتک و فناوریهای جدید در حوزه خدمات مالی، این خوشبینی را تقویت میکند که راهحلهای جدیدی برای حذف شکاف تأمین مالی بهویژه برای بنگاههای کوچک و متوسط در حال ایجاد است. راهحلهای مدرن SCF -بهدلیل ساختار آنها- ازجمله راهحلهایی هستند که هدف آنها غلبه بر محدودیتهای سنتی قرضدهی است. بانکهای توسعهای، بانکهای مرکزی و سایر نهادهای عمومی در سراسر جهان مطابق با وظایف خود و بسته به شرایط بازارهای خاص خود، فعالانه در حال بررسی راهحلهای تأمین مالی زنجیرهای بهعنوان راهی مناسب برای تسهیل دسترسی بیشتر به اعتبار برای بنگاههای کوچک و متوسط هستند. همانطور که در ادامه خواهیم گفت، نهادهای بخش دولتی میتوانند مطابق با وظایف خود برای حمایت از توسعه اقتصادی و پایهگذاری بخش مالی خصوصی گستردهتر برای تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط، از طریق SCF در پیشرفت تأمین مالی زنجیرهای در بازارهای خود مشارکت کنند.
سازمان تجارت جهانی، در یک مطالعه جدید در مورد SCF بر قدرت راهحلهای نوآورانه SCF جهت کمک به کاهش شکاف تأمین مالی برای بنگاههای کوچک و متوسط تأکید کرده است. این تأییدیه، بر اساس تمایل فزاینده به این شکل از تأمین مالی در سالهای اخیر بنا به دلایل ذیل است:
- SCF دسترسی به مناطق جدید را بدون پذیرش ریسک کشوری تسهیل میکند؛
- SCF به شرکتهای کوچک و متوسط که قبلاً مشتریان محصولات سنتی تأمین مالی معاملات بانکها محسوب نمیشدند، امکان دسترسی به اعتبار را میدهد؛
- SCF تنوع محصولات مالی موجود را برای مشتریانی که با استراتژی «تمرکز بر مشتریان اصلی» بانکها مطابقت دارند، گسترش میدهد.
درحالیکه SCF از طریق رهبری فکری، حمایتها و تلاشهای خود در سطح صنعت مالی مشهور شده، بهکارگیری آن در میان مناطق جغرافیایی متفاوت است. بعضی از دلایل و نارساییهای اصلی که باعث پذیرش کمتر SCF در برخی کشورها میشود را میتوان در انواع شکافهای بازاری زیر خلاصه کرد.
چارچوب حقوقی و مقرراتی:
- فقدان چارچوب و زیرساخت حقوقی لازم برای تضمین استیفای حقوق اعتباردهندگان در موارد ادعاهای متعارض؛
- ناتوانی چارچوب حقوقی برای تسهیل استفاده از داراییها بهعنوان وثیقه.
دانش و ظرفیت:
- ناشناختگی گسترده راهحلهای SCF برای بخش بانکی و مشتریان آن؛
- فقدان مهارتهای کافی در میان بانکها در مورد اجرای برنامههای SCF؛
- عدم درک رویکرد قابل برنامهریزی SCF برای خدماترسانی/ مرتبطکردن طرفهای گوناگون در هر اندازه (کوچک، متوسط و بزرگ).
زیرساختهای فناوری:
- ظرفیت پایین فراهمآوری فناوری در بانکها جهت مدیریت SCF؛
- ناتوانی در پوشش هزینههای توسعه فناوری یا هزینههای ارائهدهندگان بیرونی فناوری SCF و ناتوانی در رسیدن به مقیاس لازم.
درک ریسک و تأمین وجوه:
- تمایل کمتر برای سرمایهگذاری در محصولات جدید مانند SCF که میتواند اشتباهاً بهعنوان یک کار ریسکی تلقی شود؛
- محدودیتهای نقدینگی برای تأمین مالی برنامههای SCF بزرگ؛
- محدودیتهای محصولات پیشنهادی نهادهای مالی (FIs) بهدلیل مقررات بانکی.
برای حذف موفق شکافهای بازار و کمک به آشکار شدن پتانسیل SCF در بازارهایی که هنوز بهخوبی در آنها وارد نشده است، نخست به یک چارچوب فعالساز قوی نیاز است تا تأمینکنندگان وجوه (بانکها و غیربانکها) بتوانند برای انگیزه پیداکردن جهت پذیرش SCF در سبد محصولات خود به آن تکیه کنند. ایجاد یک چارچوب فعالساز برای زیرساختهای مالی، تأثیر مثبتی بر تکامل SCF دارد. این امر، مستلزم اصلاحات کافی -اگر قبلاً وجود نداشته است- تحت عنوان رگولاتورها، قانونگذاران و بانکهای مرکزی است تا نهادهای عمومی را به بازیگری مرتبط برای تسریع چنین اصلاحاتی تبدیل کند.
یک محیط حقوقی و مقرراتی، از طریق اصلاحات معاملات امن و قرضدهی مبتنی بر دارایی (ABL) که در آن برای مثال، داراییهای منقول میتوانند بهطور مؤثر بهعنوان وثیقه مورد استفاده قرار گیرند و درعینحال، حفاظت از اعتبار مؤثر را فراهم کنند، گامی اساسی بهسوی دسترسی مسئولانه و فراگیر به تأمین مالی است. ایجاد استانداردهای شفاف گزارشدهی اعتباری، وجود قوانین ورشکستگی کارآ و اثربخشی سازوکارهای اجرایی، کلید تضمین یک رژیم قابلپیشبینی است. علاوه بر این، با توجه به دیجیتالیشدن مداوم کل زنجیرههای ارزش، تعریف قوانین و استانداردها برای صدور الکترونیکی صورتحساب، ارائه راهحلها و زیرساخت پرداخت دیجیتال امن، امکان شناسایی و احراز هویت الکترونیکی کاربران و پذیرش قانونی امضای الکترونیکی، برای ایجاد یک طرح SCF مدرن، اهمیت بیشتر و بیشتری پیدا میکنند.
بخش خصوصی میتواند این زیرساخت را برای ایجاد طرحهای SCF نوآورانه اهرم کند تا به آن کمک کند بر موانعی که عموماً در طرحهای قرضدهی سنتی خود با آن روبهرو است-بهعنوان مثال، هزینه ارائه خدمات بانکی به بنگاههای کوچک و متوسط، شرایط مربوط به الزامات اعتبارسنجی یا وثیقه، عدمرسمیت کسبوکار، احراز هویت و مستندسازی- چیره شود.
با این حال، مطمئناً تنها غلبه بر این موانع کافی نیست. راهاندازی موفق محصولات و خدمات جدید، همچنین مستلزم ایجاد اعتماد در نهادهای مالی، پرکردن فاصله و ایجاد دسترسی و ارتقای آگاهی و سواد مالی است. این عوامل سمت تقاضا، احتمالاً مسائلی نیستند که توسط یک نهاد واحد حل شوند، بلکه با همکاری چندین فعال بازار باید مرتفع گردند.
در حقیقت، بانکهای توسعهای چندملیتی و ملی و سایر نهادهای عمومی میتوانند نقش فعالی در تحرکبخشی منابع بخش عمومی و خصوصی برای حمایت از ایجاد یک اکوسیستم SCF سالم ایفا کنند. مداخله و عملکرد بانکهای توسعهای با توجه به دسترسی محدود بنگاههای کوچک و متوسط به تأمین مالی بهویژه در مواقع بحران، حتی ضروریتر است. بهعنوان مثال، بانکهای توسعهای ملی بهطور ویژه برای حمایت و تقویت تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط داخلی مناسب هستند، زیرا با توجه به وظایف توسعهای که دارند، اغلب دانش غنی از بخش خصوصی داخلی، مشارکت قوی با بانکهای تجاری داخلی و درک خوبی از موانع داخلی برای سرمایهگذاری دارند. نهادهای توسعهای چندجانبه مانند بانک جهانی/ شرکت تأمین مالی بینالمللی، بانک توسعه آسیایی و بانک اروپایی بازسازی و توسعه، در عین حمایت از اکوسیستم SCF و تأمین مالی حلقه دوم، فعالسازهای قدرتمندی هستند.
چندین نهاد عمومی در سراسر جهان، مانند مثالهای این کتابچه راهنما هماکنون SCF را در قلمرو فعالیت خود پذیرفتهاند. اگرچه، نقش و رویکردهای اتخاذی آنها بهطور قابلتوجهی فرق دارد. آنها با ابتکارات SCF خود یا مستقیماً از بنگاههای کوچک و متوسط حمایت میکنند یا ظرفیت بانکهای تجاری را برای تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط گسترش داده و تکمیل میکنند و با توسعه و فراهمکردن سازوکارهای کاهش ریسک و پلتفرمهای فناوری، به رشد آنها کمک میکنند. سایر نهادها بر وجود یک چارچوب فعالساز حقوقی و مقرراتی، جنبههای عملیاتی کافی و زیرساخت نهادی مناسب بهعنوان عوامل کلیدی توسعه موفق این برنامهها تمرکز میکنند.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.